Krzewy ozdobne przy płocie – aranżacja nasadzeń zapewniających prywatność

Planowanie pasa zieleni przy płocie

Krzewy ozdobne przy płocie tworzą prywatną osłonę dopiero wtedy, gdy rosną w miejscu dopasowanym do ich docelowej szerokości, światła i wilgotności podłoża. Związek Szkółkarzy Polskich, RHS oraz Instytut Ogrodnictwa – PIB zgodnie akcentują znaczenie doboru gatunku do stanowiska, a pierwsze 2 lata po sadzeniu decydują o przyjęciu się roślin.

Jak ocenić słońce, wiatr i glebę przy ogrodzeniu?

Najpierw obserwuj pas przy płocie przez co najmniej jeden słoneczny dzień, najlepiej rano, w południe i późnym popołudniem. Metalowe przęsła nagrzewają się mocniej niż drewniane, pełny mur daje cień i ogranicza przewiew, a narożnik działki często działa jak tunel dla wiatru. To drobne różnice, które później rozstrzygają, czy krzew będzie gęsty.

Z mojej praktyki wynika, że problemem nie jest sam cień, lecz połączenie cienia z suchą ziemią pod koronami drzew albo z wodą stojącą przy podmurówce. Taxus × media dobrze znosi stanowiska półcieniste, lecz nie lubi stale zalanego korzenia. Thuja occidentalis potrzebuje z kolei równomiernej wilgotności, szczególnie po posadzeniu i podczas zimowych odwilży.

• Stanowisko z 6-8 godzinami słońca dziennie pozwala wykorzystać pęcherznicę kalinolistną i lilak w pełnym wybarwieniu oraz obfitym kwitnieniu.
• Półcień przez 3-5 godzin światła sprzyja cisowi pośredniemu, który zachowuje zielone igły także zimą.
• Ciężka gleba gliniasta wymaga rozluźnienia kompostem i materiałem mineralnym, aby korzenie nie stały w wodzie po ulewie.
• Piaszczyste podłoże wymaga większej ilości dojrzałego kompostu oraz ściółki, bo szybko traci wodę.
• Pas wystawiony na wiatr wymaga krzewów na wiatr i solidnego podlewania, ponieważ wiatr zwiększa parowanie z liści oraz gleby.
• Miejsce przy szczelnym murze trzeba sprawdzić po deszczu, bo często pozostaje tam sucha strefa opadowa mimo pozornie wilgotnego ogrodu.

Najkrótsza zasada brzmi: dobieraj roślinę do miejsca, nie próbuj przez lata zmieniać miejsca pod jedną roślinę. Instytut Ogrodnictwa – PIB w materiałach doradczych dotyczących roślin ozdobnych wskazuje dobór stanowiska i odporności jako punkt wyjścia do prawidłowej uprawy.

Ile miejsca zostawić od płotu i fundamentu?

Zostaw tyle miejsca, aby dorosły krzew nie opierał pędów o płot i aby można było wejść między roślinę a ogrodzenie z sekatorem. Przy wąskiej rabacie pojedynczy szpaler sprawdza się lepiej niż trzy gatunki posadzone bez odstępów. Odległość ustalaj według opisu konkretnej odmiany, jej docelowej średnicy oraz szerokości własnej działki.

Nie sadź roślin poza granicą posesji ani tuż przy podmurówce. Korzenie, serwis ogrodzenia i przycinanie potrzebują przestrzeni. Przy panelach ogrodzeniowych pozostawienie pasa roboczego pozwala po kilku latach wymienić uszkodzone przęsło bez wycinania połowy rabaty.

• Wąska rabata o szerokości około 80 cm zwykle mieści jeden rząd cisa, ligustru albo wąskiej odmiany żywotnika, prowadzony regularnym cięciem.
• Rabata o szerokości 1,5-2 m pozwala zbudować tło z krzewów oraz niższy pas roślin kwitnących od strony ogrodu.
• Podmurówka ogranicza przepuszczalność gruntu, dlatego przed sadzeniem trzeba sprawdzić odpływ wody po intensywnym deszczu.
• Brama i furtka potrzebują wolnej strefy widoczności, więc nie prowadź wysokich krzewów bezpośrednio przy skrzydle wjazdowym.
• Linia energetyczna nad rabatą wyklucza wysokie odmiany, które po kilku sezonach wymagałyby radykalnego skracania.

Jak założyć żywopłot warto zaplanować jeszcze przed zakupem sadzonek, z zaznaczoną linią sadzenia na sznurku. Ten prosty etap ujawnia, czy przewidziana liczba roślin rzeczywiście zmieści się na działce.

Dobór krzewów do rodzaju osłony

Najlepsze krzewy na osłonę od sąsiadów łączą dopasowanie do stanowiska z przewidywalnym wzrostem i możliwością pielęgnacji. Taxus × media daje trwałe, zimozielone tło w cieniu, Thuja occidentalis szybko zagęszcza ekran przy stałej wilgoci, a Physocarpus opulifolius oraz Cornus alba budują luźniejszą, sezonową osłonę. Źródła branżowe Związku Szkółkarzy Polskich pomagają porównywać konkretne odmiany.

Czym różni się cis pośredni od żywotnika?

Cis pośredni to zimozielony krzew tolerujący cień i cięcie, ale rosnący zwykle wolniej niż żywotnik. Żywotnik, potocznie nazywany tują, nie jest nazwą wszystkich iglaków i najlepiej wygląda tam, gdzie gleba nie przesycha latem ani zimą.

Taxus × media tworzy elegancki, ciemnozielony ekran, dobrze reaguje na formowanie i nie brązowieje od niedoboru światła tak łatwo jak wiele iglaków. Trzeba jednak zachować ostrożność w ogrodach, z których korzystają małe dzieci lub zwierzęta: wszystkie części cisa poza osnówką są toksyczne po spożyciu. Thuja occidentalis szybciej daje efekt zwartej ściany, lecz zaniedbana i przesuszona potrafi przerzedzić się od dołu.

To porównanie nie zastępuje etykiety odmianowej. Docelowa wysokość, szerokość i mrozoodporność mogą się różnić nawet w obrębie jednego gatunku.

Jakie krzewy dają szybki ekran bez tui?

Najbardziej widoczny efekt w ciągu kilku sezonów dają ligustr pospolity, pęcherznica kalinolistna i dereń biały, ale zimą nie tworzą tak szczelnej ściany jak zdrowy cis. W zamian oferują kwiaty, barwne liście albo intensywnie wybarwione pędy.

Ligustrum vulgare jest dobrym kandydatem na żywopłot formowany, bo po cięciu silnie się rozkrzewia. Physocarpus opulifolius, zwłaszcza odmiany o purpurowych lub limonkowych liściach, daje kontrast przy jasnym ogrodzeniu. Cornus alba rozświetla zimową rabatę czerwonymi pędami, gdy wcześniej usuniesz najstarsze gałęzie.

• Ligustr pospolity tworzy gęstą ścianę po regularnym strzyżeniu i sprawdza się przy prostych, nowoczesnych ogrodzeniach.
• Pęcherznica kalinolistna daje szybki przyrost oraz dekoracyjne liście, dlatego pasuje do swobodnych kompozycji przy płocie.
• Dereń biały wnosi czerwone pędy zimą, a jego efekt poprawia coroczne cięcie części najstarszych gałęzi.
• Lilak pospolity zapewnia pachnące kwiaty wiosną, lecz potrzebuje miejsca i nie nadaje się do ciasnego, niskiego szpaleru.
• Tawuła uzupełnia front rabaty, ponieważ jej niższy pokrój nie zasłania wyższych krzewów w tle.
• Grab pospolity tworzy mocny ekran liściasty i często utrzymuje zaschnięte liście przez część zimy, jeśli prowadzisz go jako żywopłot.

„Dobór gatunków powinien wynikać z warunków stanowiska oraz przewidywanej wielkości rośliny, a nie tylko z wyglądu sadzonki w punkcie sprzedaży.” — Instytut Ogrodnictwa – PIB, materiały doradcze dotyczące roślin ozdobnych, 2025, parafraza

Łącząc gatunki, nie mieszaj ich losowo. Za cisem lub żywotnikiem dobrze wygląda pęcherznica, przed nią tawuła, a przy brzegu rabaty niskie byliny. Taki układ daje osłonę od sąsiadów i zmienia obraz ogrodu wraz z porami roku.

Czy zimozielone krzewy można sadzić przy każdym płocie?

Nie, zimozielone krzewy nie sprawdzą się przy każdym płocie, bo ciasny, suchy pas przy nagrzewającym się metalu lub murze może osłabić nawet odporną odmianę. Przed zakupem sprawdź dostęp do wody, szerokość rabaty i nasłonecznienie zimą.

Na stanowisku bardzo suchym lepiej przygotować ziemię i zastosować ściółkę niż liczyć, że sama odmiana rozwiąże problem. Przy pełnym cieniu cis będzie pewniejszy niż żywotnik. Przy otwartej, wietrznej działce najpierw zadbaj o nawadnianie, bo zimozielone igły transpirują również poza sezonem.

Rozstaw oraz układ piętrowy

Rozstaw krzewów przy płocie ustalaj według docelowej szerokości odmiany, typu żywopłotu i dostępu do ogrodzenia, a nie według wysokości małej sadzonki. Związek Szkółkarzy Polskich zaleca korzystanie z opisów konkretnych odmian, ponieważ różnią się one siłą wzrostu. Zbyt ciasny szpaler szybciej choruje, ogołaca się od środka i utrudnia cięcie.

Co ile sadzić tuje i cisy przy płocie?

Nie ma jednego poprawnego rozstawu dla wszystkich tuj i cisów, ponieważ zależy on od odmiany, wielkości materiału szkółkarskiego oraz tego, czy planujesz formowany żywopłot. Zostaw odstęp pozwalający roślinom zetknąć się koronami po wzroście, ale nie ściskać pędów od pierwszego sezonu.

Przy zakupie poproś szkółkarza o informację o docelowej średnicy i zalecanym rozstawie. To ważniejsze niż atrakcyjna cena pojedynczej sadzonki. Roślina sadzona za gęsto nie zapewnia szybszej prywatności na długo, tylko przenosi problem na kolejne lata.

1. Zmierz długość odcinka ogrodzenia i odejmij strefy przy furtce, bramie oraz narożnikach wymagających widoczności.
2. Sprawdź na etykiecie docelową szerokość konkretnej odmiany Taxus × media, Thuja occidentalis lub innego wybranego krzewu.
3. Wyznacz linię sadzenia sznurkiem, zachowując przejście do płotu na przyszłe cięcie i naprawy.
4. Rozstaw doniczki na ziemi przed kopaniem dołków, aby ocenić rytm kompozycji z perspektywy tarasu i ulicy.
5. Skoryguj odległości przy narożniku, bo krzewy rosnące z dwóch stron potrzebują więcej miejsca niż pojedynczy szpaler.
6. Nie upychaj dodatkowych sadzonek między roślinami tylko dlatego, że w pierwszym roku widać wolną ziemię.

Jedno zdanie, które warto zapisać: prawidłowy rozstaw przy płocie zostawia miejsce na docelową koronę, podlewanie, cięcie i dostęp serwisowy do ogrodzenia. Źródło pomocnicze: Związek Szkółkarzy Polskich, 2025.

Jak stworzyć rabatę osłaniającą przez cały rok?

Układ piętrowy buduje się od najwyższych krzewów przy płocie, przez średnie rośliny w środku rabaty, po niskie okrywowe przy krawędzi. Taki schemat zachowuje widoczność wszystkich warstw, daje głębię i ogranicza efekt zielonej ściany.

Przykład dla rabaty szerokiej na około 2 m: w tle posadź cisy pośrednie, przed nimi grupy pęcherznicy kalinolistnej oraz derenia białego, a od strony trawnika dodaj tawuły. Zimą cis utrzyma kolor, dereń pokaże pędy, a w sezonie pęcherznica zbuduje kontrast liści.

• Wysokie krzewy w tle powinny pełnić funkcję ekranu, dlatego sadzi się je najbliżej płotu, lecz z zachowaniem pasa do pielęgnacji.
• Średnia warstwa z pęcherznicy lub lilaka daje kwitnienie i różnorodność, ale nie może zasłaniać całkowicie tła.
• Niskie tawuły przy brzegu rabaty domykają kompozycję i ograniczają widoczną powierzchnię gołej ziemi.
• Rośliny o podobnych potrzebach wodnych warto grupować razem, aby podlewanie nie było przypadkowe.
• Powtarzanie jednego gatunku w rytmie trzech lub pięciu sztuk uspokaja kompozycję bardziej niż pojedyncze, przypadkowe egzemplarze.
• Przy wąskiej rabacie wybierz jeden gatunek dominujący, bo wielopiętrowość potrzebuje rzeczywistej szerokości.

Krzewy zimozielone do ogrodu mogą stanowić tło, lecz nie muszą być jedynym elementem nasadzenia. Właśnie mieszanka struktury, kwiatów i sezonowej zmienności sprawia, że rabata wzdłuż ogrodzenia wygląda dobrze także poza latem.

Sadzenie przy ogrodzeniu krok po kroku

Sadzenie krzewów przy płocie wymaga dołka szerszego od bryły korzeniowej, nawodnienia po posadzeniu oraz ściółki odsuniętej od pędów. RHS w zaleceniach dotyczących sadzenia i pielęgnacji żywopłotów podkreśla, że lepsze jest głębokie podlewanie strefy korzeniowej niż częste zwilżanie samej powierzchni ziemi. Termin dobierz do pogody i rodzaju sadzonki.

Kiedy sadzić krzewy przy płocie?

Krzewy z odkrytym korzeniem sadzi się w okresie spoczynku, gdy gleba nie jest zamarznięta ani zalana, natomiast rośliny z pojemników można sadzić szerzej w sezonie przy regularnym podlewaniu. Unikaj sadzenia w upał, podczas suszy i w zbitą, mokrą ziemię.

Jesień zwykle daje korzeniom czas na regenerację przed wiosennym wzrostem, ale w miejscu z ciężką, mokrą zimą bezpieczniej ocenić drenaż i nie ryzykować zalania. Wiosenne sadzenie jest dobre, jeśli od razu zaplanujesz podlewanie na pierwsze lato. Nie oczekuj pełnej prywatności w pierwszym sezonie.

Jak przygotować glebę i posadzić krzewy?

Najpierw wyznacz linię, usuń trwałe chwasty i wykop dołki wyraźnie szersze niż bryła korzeniowa, a następnie ustaw roślinę na tej samej głębokości, na jakiej rosła w doniczce. Nie zasypuj pędów ani miejsca szczepienia. Korzenie potrzebują kontaktu z wilgotną, ale przepuszczalną ziemią.

1. Usuń perz, powój i inne wieloletnie chwasty z całego pasa rabaty, ponieważ późniejsze pielenie między młodymi krzewami jest trudne.
2. Spulchnij ziemię na szerokości rabaty i dodaj dojrzały kompost, jeśli gleba jest uboga lub bardzo piaszczysta.
3. Namocz bryłę korzeniową rośliny w wodzie, gdy podłoże w doniczce jest wyraźnie suche.
4. Wykop dołek szerszy od bryły korzeniowej i ustaw krzew pionowo na właściwej głębokości.
5. Zasyp ziemią, delikatnie ją dociśnij i uformuj misę podlewową, która zatrzyma wodę przy korzeniach.
6. Podlej obficie od razu po posadzeniu, aby ziemia osiadła wokół korzeni bez pustych przestrzeni powietrznych.
7. Rozłóż warstwę ściółki, pozostawiając kilka centymetrów wolnej przestrzeni wokół podstawy pędów.

Ściółkowanie rabat korą ogranicza parowanie i konkurencję chwastów, lecz kora nie powinna tworzyć wilgotnego kołnierza przy pędach. RHS wskazuje tę praktykę jako element pielęgnacji po sadzeniu żywopłotu (RHS, 2025).

„Ściółka ogranicza utratę wody z gleby i wzrost chwastów, jeśli nie styka się bezpośrednio z pędami roślin.” — RHS, zalecenia dotyczące sadzenia i pielęgnacji żywopłotów, 2025, parafraza

Cięcie oraz podlewanie w pierwszych sezonach

Nowy żywopłot przy płocie wymaga regularnego, głębokiego podlewania przez pierwsze 2 sezony, zwłaszcza podczas suszy i po wiosennym sadzeniu. RHS zaleca kierować wodę do strefy korzeniowej, ponieważ codzienne zwilżanie kilku centymetrów powierzchni gleby nie zachęca korzeni do wzrostu w głąb. Cięcie dobieraj do gatunku oraz terminu kwitnienia.

Jak często podlewać nowy żywopłot?

Podlewaj nowo posadzone krzewy rzadziej, ale większą dawką, gdy gleba przesycha na głębokości kilku centymetrów. W upalne tygodnie kontroluj wilgotność co 2-3 dni, a nie tylko wygląd liści; roślina może więdnąć zarówno z powodu suszy, jak i przelania.

W przypadkach, które obserwuję w nowych ogrodach, najwięcej strat powoduje nieregularność: dwa tygodnie bez wody, a potem jednorazowe zalanie. Misa podlewowa i ściółka pomagają utrzymać rytm. Podlewaj rano albo wieczorem, kierując wodę pod roślinę, nie po liściach.

• Świeżo posadzony cis wymaga kontroli wilgotności także jesienią, ponieważ zimozielone igły tracą wodę poza głównym sezonem wzrostu.
• Żywotnik w glebie piaszczystej potrzebuje częstszej kontroli niż ten sam gatunek w podłożu próchnicznym.
• Pęcherznica po przyjęciu się lepiej znosi przejściową suszę, ale w pierwszym sezonie również wymaga podlewania.
• Dereń biały korzysta z umiarkowanie wilgotnego podłoża, dlatego przy suchej ścianie budynku potrzebuje wsparcia wodnego.
• Ściółka o grubości kilku centymetrów stabilizuje wilgotność, lecz nie zastępuje podlewania w czasie długiej suszy.
• Stojąca woda w misie przez wiele godzin po podlewaniu sygnalizuje problem z drenażem, a nie potrzebę kolejnej dawki wody.

Kiedy przycinać krzewy ozdobne przy płocie?

Termin cięcia zależy od gatunku: krzewy kwitnące na pędach zeszłorocznych tnie się po kwitnieniu, a rośliny prowadzone jako formalny żywopłot skraca się w okresie odpowiednim dla ich wzrostu. Zawsze sprawdź wymagania konkretnej odmiany, bo zbyt wczesne cięcie lilaka usuwa przyszłe kwiaty.

Ligustr możesz formować regularnie, aby zagęścić ścianę. Cis dobrze toleruje cięcie, ale przy dużych korektach pracuj etapami. Dereń biały odmładzaj przez wycinanie części najstarszych pędów przy ziemi, dzięki czemu zachowuje kolor młodych gałęzi zimą.

Cięcie krzewów ozdobnych najlepiej zaplanować z ostrym, czystym sekatorem. Nie skracaj wszystkich roślin identycznie, jeśli tworzą luźny żywopłot – wtedy kompozycja ma wyglądać naturalnie, a nie jak strzyżony mur.

Jakich błędów unikać przy nasadzeniach przy płocie?

Najczęstsze błędy przy nasadzeniach przy płocie to sadzenie zbyt blisko konstrukcji, wybór roślin tylko według wyglądu oraz zaniedbanie podlewania po zakupie. Każdy z nich osłabia osłonę od sąsiadów szybciej niż wolny wzrost wybranego gatunku. Dobrze zaplanowana rabata nie wymaga corocznego przesadzania ani radykalnego ratowania roślin.

Czy gęstsze sadzenie zawsze przyspiesza prywatność?

Nie, nadmierne zagęszczenie nie daje trwałej prywatności, bo korzenie konkurują o wodę i składniki, a środek żywopłotu ma mniej światła oraz powietrza. Po kilku latach rośliny mogą ogołocić się od dołu lub wymagać usunięcia co drugiego egzemplarza.

Widziałem wiele rabat, w których po trzech sezonach rośliny wyglądały imponująco, a po kolejnych dwóch zaczynały walczyć o miejsce. Lepiej zaakceptować widoczne odstępy w pierwszym roku i wykorzystać je czasowo na ściółkę albo niskie rośliny sezonowe.

Dlaczego jeden gatunek nie zawsze jest nudny?

Jeden gatunek w wąskiej rabacie często wygląda lepiej niż mieszanka wielu krzewów, ponieważ daje czytelny rytm i pozwala stosować jednolite cięcie oraz podlewanie. Monokultura ma sens szczególnie przy prostym panelowym płocie, o ile wybierzesz zdrowy materiał szkółkarski i odmianę właściwą dla stanowiska.

• Nie kupuj krzewów tylko według aktualnej wysokości sadzonki, ponieważ o problemach decyduje jej docelowa szerokość.
• Nie sadź żywotników w suchej strefie przy murze bez poprawy gleby i planu podlewania.
• Nie przykrywaj podstawy pędów grubą warstwą kory, bo stała wilgoć sprzyja problemom z korą.
• Nie przycinaj lilaka przed kwitnieniem, jeśli zależy Ci na wiosennych kwiatach.
• Nie sadź wysokich krzewów pod przewodami ani tam, gdzie zasłonią bezpieczny wyjazd z posesji.
• Nie ignoruj mrozowisk i silnych przeciągów, ponieważ lokalny mikroklimat może być ważniejszy niż ogólna strefa regionu.

Najlepsza aranżacja nie polega na zakupie największej liczby roślin. Polega na takim wyborze, by za pięć lat dało się nadal wejść do płotu, przyciąć krzewy i cieszyć się zdrową, gęstą zielenią.

Najczęściej zadawane pytania

Co posadzić przy płocie zamiast tui?

Dobrym wyborem są cis pośredni, ligustr pospolity, grab, pęcherznica kalinolistna albo dereń biały. Wybierz cis do półcienia i całorocznej zieleni, a pęcherznicę lub dereń do luźnej osłony z barwą liści i pędów. Decyzję oprzyj na świetle, szerokości rabaty oraz czasie, który możesz przeznaczyć na cięcie.

Jak daleko od płotu sadzić krzewy?

Odległość zależy od docelowej szerokości odmiany, szerokości rabaty i możliwości wejścia do ogrodzenia. Roślina po kilku latach nie powinna stale opierać gałęzi o przęsła ani blokować naprawy płotu. Przed sadzeniem rozstaw doniczki na ziemi i sprawdź opis producenta lub szkółki.

Jak szybko rośnie zielona osłona?

Szybszy efekt dają silnie rosnące krzewy liściaste, takie jak ligustr lub pęcherznica, ale zimą ich ekran bywa mniej szczelny. Cis pośredni rośnie spokojniej, za to utrzymuje igły przez cały rok. Tempo wzrostu zależy też od podlewania, gleby i zdrowia korzeni po posadzeniu.

Czy można łączyć tuje z krzewami kwitnącymi?

Tak, pod warunkiem zachowania odstępów i podobnych potrzeb wodnych. Żywotniki prowadź jako tło, a przed nimi umieść pęcherznice, tawuły lub lilaki, aby kwiaty były widoczne od strony ogrodu. Nie sadź wszystkich warstw w jednej linii, ponieważ niższe rośliny stracą światło.

Czy żywopłot trzeba nawozić zaraz po posadzeniu?

Nie zawsze – najpierw zapewnij prawidłowe sadzenie, wilgotną glebę i ściółkę. Młode korzenie łatwiej wykorzystają wodę i stabilne podłoże niż nadmiar nawozu podanego od razu po przesadzeniu. Późniejsze nawożenie dopasuj do gatunku, analizy gleby oraz zaleceń producenta nawozu.

Czy cis przy płocie jest bezpieczny dla dzieci i zwierząt?

To zależy od sposobu korzystania z ogrodu, ponieważ cis zawiera toksyczne związki w igłach, nasionach i pędach; jadalna osnówka nie czyni całej rośliny bezpieczną. W ogrodzie, gdzie dzieci lub zwierzęta mogą zjadać fragmenty roślin, rozważ inny gatunek albo zabezpiecz dostęp. W razie podejrzenia spożycia rośliny skontaktuj się z lekarzem lub weterynarzem.

Jak zrobić żywopłot nieformowany przy ogrodzeniu?

Posadź grupy krzewów o różnej wysokości, na przykład dereń biały, pęcherznicę i tawułę, zachowując miejsce na ich naturalny pokrój. Usuwaj tylko pędy chore, uszkodzone oraz najstarsze, jeśli gatunek wymaga odmładzania. Taki żywopłot daje mniej geometryczną, ale bardziej sezonową osłonę.

Źródła i literatura

1. Związek Szkółkarzy Polskich – katalog roślin i opisy gatunków, dostęp i aktualność opisów do weryfikacji przed publikacją, 2025.
2. RHS – Hedging: planting and aftercare, zalecenia dotyczące sadzenia oraz pielęgnacji żywopłotów, 2025.
3. Instytut Ogrodnictwa – PIB, materiały doradcze dotyczące uprawy roślin ozdobnych, 2025.
4. Związek Szkółkarzy Polskich, informacje odmianowe dotyczące Taxus × media, Thuja occidentalis, Physocarpus opulifolius, Cornus alba i Ligustrum vulgare.

Katarzyna Wrona

Od kilkunastu lat projektuje ogrody przydomowe i doradza właścicielom działek. Pisze o projektowaniu, doborze roślin i pielęgnacji tak, by ogród był piękny i łatwy w utrzymaniu.